februari 24, 2018

automatisering

Het automatiseringsproces vindt plaats wanneer we handelingen vaak herhalen.

“Wanneer we leren autorijden, moeten we in het begin over alle handelingen nadenken… hij maakt teveel toeren, ik moet schakelen, waar zit de versnelling ook weer? Die handelingen roepen we op uit ons expliciete geheugen (declaratieve geheugen- feitelijk). Dat gaat enorm stuntelig. Door dezelfde handelingen vele malen te oefenen worden ze volkomen geautomatiseerd en gaan ze over naar het impliciete geheugen (procedurele geheugen- het geheugen voor dingen die je moet doen in het cerebellum). Als je het zo vaak geoefend hebt dat je het autorijden automatisch doet, wordt het zelfs vaak lastig om te vertellen wat de onderdelen van de handelingen zijn.”[1]

 Geautomatiseerd              

Wanneer iemand de processen automatiseert, gaat de informatie direct naar het lange termijn geheugen cerebellum.

De weg is  kort (1-2-3) en de leerling heeft ruimte vrij in het korte termijn geheugen om informatie op te nemen. Dit proces zal snel verlopen.

De automatisering is dus zeer belangrijk voor een juiste en snelle verwerking van de informatie.

Op school wordt taal geautomatiseerd. Bij sommige kinderen verloopt dit proces niet goed. Er ontstaan problemen met automatiseren van verschillende processen zoals tijd, oriëntatie in de ruimte, links rechts. De leerling die de taal niet geautomatiseerd heeft, gebruikt voor de verwerking van informatie het korte termijn geheugen.

Het korte termijn geheugen = werkgeheugen in de prefrontale cortex 2, [2] kan slechts 12 items kan vasthouden (D. Swaab[3]). Die zijn nodig om de letters te vormen tot woorden.

De informatie die de leerling opneemt legt dan een lange weg af(1-2-3-4-5-6) (zie afbeelding)

In de afbeelding is te zien dat er veel meer gebieden in de hersenen worden aangesproken om alles (letters, woorden, betekenis) bij elkaar te brengen. Dit proces verloopt vermoedelijk ook in verschillende fasen en neemt dus meer tijd in beslag.

Alle informatie op school brengt men over via schriftelijk taalgebruik, mondeling ondersteund. De leerling begrijpt de problemen vaak wel als er beelden bij zijn of het besproken wordt maar niet als het geschreven wordt aangeboden. Het kind dat het schriftelijk taalgebruik (receptief en productief) niet automatiseert, krijgt met allerlei vakken problemen.

Het probleem is dat kinderen niet weten wat zij gelezen hebben. Maar ook andere woorden lezen dan die er staan. Ook doen zij veel langer over het werk dan andere leerlingen en zij maken fouten. Deze leerlingen hebben erg veel tijd nodig om een tekst te lezen, vragen te beantwoorden, omdat zij het hele proces verschillende keren doorlopen.

De leerlingen weten vaak wel de antwoorden maar tijdens toetsen scoren zij niet. Dit is een nare ervaring die weer tot gedrags- en motivatieproblemen en faalangst leidt.

In het algemeen zijn er binnen leesproces drie hoofd schemata[4].  De linguïstische schemata, formele schemata en inhoudelijke schemata. De Linguïstische schemata refereren aan de lezer zijn vocabulaire, grammatica en idioom. Deze schemata vormen de basis voor andere schemata. Zo spelen deze een onmisbare rol in tekstbegrip. Zonder Linguïstische schemata zal de lezer niet in staat zijn een tekst te ontcijferen en te begrijpen. Zo schrijft het SLO[5] dat bij het mentale lexicon van elk woord een groot aantal eigenschappen opgeslagen: 1) fonologische identiteit, te onderscheiden in: 1a) akoestische identiteit (klank), 1b) articulatorische identiteit (uitspraak), 2) morfologische identiteit (woordopbouw), 3) semantische identiteit (betekenis), 4) syntactische identiteit (woorden in zinnen), 5) orthografische identiteit (schrijfwijze), 6) pragmatische identiteit (gebruik).

 

 

 

[1] Wij zijn ons brein van baarmoeder tot Alzheimer, Dick Swaab, Uitgeverij Contact 2010 p 319

[2] Wij zijn ons brein van baarmoeder tot Alzheimer, Dick Swaab, Uitgeverij Contact 2010 p 309

[3] Wij zijn ons brein van baarmoeder tot Alzheimer, Dick Swaab, Uitgeverij Contact 2010

[4] Li X., Wu J. & Wang W. (2007). Analysis of schema theory and its influence on reading, School of Foreign Languages, Wuhan University of Technology, Wuhan 430070, China. Verkregen (10-2015) van http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.121.6055&rep=rep1&type=pdf

[5] Lemma “Mentaal lexicon” op slo.nl, Nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Verkregen (11-2015) van http://www.slo.nl/primair/leergebieden/ned/taalsite/lexicon/00481/